Przedsiębiorca, który rozważa układ z wierzycielami, od 23 sierpnia 2025 r. znajdzie w aktach postępowania wycenę swojej firmy w dwóch wariantach. Wycenę do testu zaspokojenia nadzorca zleca czasem na zewnątrz, na rachunek dłużnika, a wierzyciel dostaje dzięki niej liczbę do porównania z propozycjami układowymi. Dokument musi być gotowy co najmniej 30 dni przed głosowaniem nad układem.
Test zaspokojenia obowiązuje od 23 sierpnia 2025 r.
Obowiązek wprowadziła ustawa z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo restrukturyzacyjne, ustawy – Prawo upadłościowe oraz ustawy o Krajowym Rejestrze Zadłużonych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1085), która weszła w życie 23 sierpnia 2025 r. Dodała ona art. 10a do ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 533) i zmieniła tytuł rozdziału, który dotąd obejmował wyłącznie plan restrukturyzacyjny.
Zmiana jest węższa, niż sugeruje szum wokół niej. Cztery tryby postępowania i terminy na złożenie wniosku pozostały te same; opisałem je w tekście o tym, kiedy i jak ratować firmę przed upadłością. Nowy jest jeden dokument i jedna liczba, którą ten dokument ma dać sądowi oraz wierzycielom.
Kogo obowiązek dotyczy, a kogo nie
Test zaspokojenia sporządza nadzorca albo zarządca, zgodnie z art. 10a ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego, i to on podpisuje dokument. Dłużnik dostarcza dane, bo bez jego ksiąg i wykazu majątku wycena nie powstanie, ale autorem pozostaje doradca restrukturyzacyjny.
Wyłączenie jest jedno i wynika z art. 10a ust. 4: testu nie sporządza się w postępowaniu prowadzonym wobec mikroprzedsiębiorcy. Mikroprzedsiębiorca to przedsiębiorca, który w co najmniej jednym roku z dwóch ostatnich lat obrotowych zatrudniał średniorocznie mniej niż 10 pracowników i jednocześnie nie przekroczył równowartości 2 milionów euro rocznego obrotu netto albo sumy aktywów bilansu, co wynika z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1480). Status trzeba zadeklarować, ponieważ opis przedsiębiorstwa w planie restrukturyzacyjnym zawiera teraz informację, czy w dniu złożenia wniosku dłużnik był mikroprzedsiębiorcą, małym albo średnim przedsiębiorcą, czego wymaga art. 10 ust. 2a Prawa restrukturyzacyjnego.
Wobec podmiotów pozbawionych zdolności upadłościowej skalą porównania jest, stosownie do art. 10a ust. 2, postępowanie egzekucyjne, a nie hipotetyczna upadłość.
Dwa warianty wyceny i jedna ocena
Treść dokumentu ustawodawca rozpisał w trzech punktach art. 10a ust. 1. Pierwszy to wycena ze wskazaniem metod i założeń, obejmująca wartość przedsiębiorstwa przy założeniu wykonania planu restrukturyzacyjnego i kontynuacji działalności oraz wartość majątku przy założeniu ogłoszenia upadłości, w dwóch podwariantach: sprzedaży przedsiębiorstwa jako całości i sprzedaży poszczególnych składników majątku. Przy składnikach obciążonych hipoteką albo zastawem wycena podaje oddzielnie, które z tych praw pozostają w mocy po sprzedaży w upadłości i jaka jest ich wartość.
Punkt drugi to informacja o przewidywanym stopniu zaspokojenia wierzycieli objętych układem w hipotetycznej upadłości, wraz z przewidywanym czasem jej trwania, kosztami i kategorią zaspokojenia poszczególnych grup. Punkt trzeci zamyka całość oceną w następującym brzmieniu ustawowym:
ocenę, czy wierzytelności objęte układem będą zaspokojone w wyższym stopniu w przypadku zawarcia i wykonania układu czy w postępowaniu upadłościowym – art. 10a ust. 1 pkt 3 Prawa restrukturyzacyjnego
Ustawa nie narzuca metody wyceny ani wymaganej szczegółowości prognozy. Orzeczeń porządkujących ten obszar nie ma i przez najbliższe dwa lata nie będzie, więc przyjmuję wykładnię literalną: wystarczy wskazanie metody i założeń, a spór o ich trafność toczy się później, w zastrzeżeniach do dokumentu. Uprzedzam, że to założenie, nie pewnik. Zestawienie aktywów i pasywów z szacunkową wartością składników, którego wymaga art. 10 ust. 1 pkt 8a, przygotowuję jeszcze przed złożeniem wniosku restrukturyzacyjnego, bo ten sam materiał posłuży potem do wyceny.
Termin: 30 dni przed głosowaniem nad układem
Dokument ma być gotowy co najmniej 30 dni przed dniem rozpoczęcia zbierania głosów albo przed dniem zwołania zgromadzenia wierzycieli. Reguła jest ta sama w czterech trybach: art. 211b ust. 1 pkt 4 dla postępowania o zatwierdzenie układu, art. 261 ust. 2 pkt 1 dla przyspieszonego postępowania układowego, art. 280 ust. 2 pkt 1 dla postępowania układowego i art. 320 ust. 2 pkt 1 dla sanacji.
Uczestnicy postępowania mają dwa tygodnie od sporządzenia dokumentu na zastrzeżenia, a nadzorca kolejne dwa tygodnie na ich uwzględnienie lub na oświadczenie o odmowie wraz z uzasadnieniem. Zastrzeżenia nie przesuwają ani terminu głosowania, ani terminu zgromadzenia wierzycieli, więc kalendarz biegnie dalej niezależnie od sporu o liczby.
- 23 sierpnia 2025 r. | wejście w życie przepisu o teście zaspokojenia | dokument staje się obowiązkowy poza mikroprzedsiębiorcami
- dzień otwarcia postępowania | 30 dni na spis wierzytelności i plan restrukturyzacyjny | materiał do wyceny musi być już zebrany
- 30 dni przed głosowaniem | sporządzenie testu zaspokojenia | rozpoczyna się czas na zastrzeżenia
- 14 dni od sporządzenia | zastrzeżenia uczestników postępowania | nadzorca ma 14 dni na uwzględnienie albo odmowę z uzasadnieniem
- tydzień od przyjęcia układu | zastrzeżenia przeciwko układowi | sąd może zlecić opinię weryfikującą dokument
Sąd odmówi zatwierdzenia układu wbrew temu kryterium
Liczba z testu zaspokojenia nie jest ozdobą akt sprawy. Sąd odmawia zatwierdzenia układu, jeżeli wierzyciel głosujący przeciw układowi zgłosił zastrzeżenia z zarzutem, że w wyniku układu znalazłby się w gorszej sytuacji niż w postępowaniu upadłościowym albo egzekucyjnym, i zarzut ten jest uzasadniony. Ustawa nazywa to w art. 165 ust. 2 kryterium ochrony najlepszych interesów wierzycieli.
Przy takim zarzucie sąd może, na podstawie art. 164 ust. 3a, zobowiązać nadzorcę albo zarządcę do przedłożenia opinii weryfikującej test zaspokojenia, określając część dokumentu podlegającą weryfikacji oraz wskazując podmiot sporządzający opinię. Zlecenie tej opinii, podobnie jak zlecenie samej wyceny osobie trzeciej, nadzorca wykonuje w imieniu własnym na rachunek dłużnika, co przesądza art. 34b ust. 1. O kosztach dla porządku: wniosek o otwarcie postępowania to opłata stała 1000 zł z art. 74 pkt 3 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1228), a wycena dochodzi do tego osobno.
Druga funkcja dokumentu dotyczy przegłosowania opornej grupy wierzycieli. Układ zostaje przyjęty bez większości w niektórych grupach, jeżeli zagłosowała za nim co najmniej jedna grupa z kategorii, które w upadłości otrzymałyby jakiekolwiek zaspokojenie przy wycenie zakładającej kontynuację działalności, na co wskazuje art. 119 ust. 3 pkt 2. Która grupa spełnia ten warunek, wynika wprost z wyceny w wariancie kontynuacji.
Dla zarządu skutek jest niewygodny: materiał finansowy, który dotąd powstawał po otwarciu postępowania, trzeba mieć wcześniej. Kto czeka z nim do pierwszego posiedzenia, zwykle zastaje termin zgromadzenia wierzycieli wyznaczony szybciej, niż zdąży uzgodnić założenia wyceny. Osobną warstwą jest ryzyko osobiste zarządu, które opisałem przy okazji spóźnionego wniosku o upadłość, a sprawy z zakresu restrukturyzacji i postępowań upadłościowych zaczynają się dziś od pytania o dane.
Jeżeli wycena w wariancie kontynuacji wypadnie blisko wariantu likwidacyjnego, układ z dużym umorzeniem przestaje być propozycją, którą da się obronić, i lepiej dowiedzieć się o tym przed głosowaniem niż na posiedzeniu w sprawie zatwierdzenia układu.
Stan prawny na dzień 01.11.2026.
Jeżeli Państwa spółka rozważa układ z wierzycielami albo jest już w postępowaniu restrukturyzacyjnym, zapraszam do kontaktu. Zaczynam od zestawienia aktywów i pasywów wraz z wykazem obciążeń rzeczowych, bo od niego zależy, czy wariant kontynuacji ma się czym obronić wobec wariantu upadłościowego. Formularz i dane kancelarii znajdą Państwo w sekcji kontakt.